Udział w badaniu klinicznym leku onkologicznego to dla wielu chorych szansa na nowoczesne leczenie, ale także realne wydatki poza samą terapią. Amerykańska analiza, opublikowana w czasopiśmie „Cancer”, pokazuje, ile średnio wynosiły zwrócone pacjentom koszty niemedyczne i od czego zależały.

Co zbadali naukowcy

Autorzy przeanalizowali dane fundacji Lazarex Cancer Foundation, która w latach 2006–2024 zwracała pacjentom wydatki niezwiązane bezpośrednio z leczeniem. Program działał w kilku ośrodkach w Stanach Zjednoczonych i obejmował osoby uczestniczące w badaniach terapeutycznych. Chodziło o koszty dojazdu, noclegu, posiłków, dostępu do internetu, utraconych zarobków, a także o dodatkową opiekę nad dziećmi lub starszymi członkami rodziny.

Do analizy włączono 2826 osób, które otrzymały co najmniej jeden zwrot. Mediana zwróconej kwoty na jednego pacjenta wyniosła 2128 dolarów, a mediana czasu udziału w badaniu – 4,3 miesiąca. Co istotne, fundacja pokrywała wydatki tylko wtedy, gdy nie zapewniał ich sponsor badania ani ośrodek.

Kto wydaje na co

Rodzaj kosztów zależał od zarobków. Osoby o niższych dochodach częściej zgłaszały wydatki na internet, transport lądowy oraz opiekę nad dzieckiem lub osobą starszą. U osób zamożniejszych częściej pojawiały się noclegi i bilety lotnicze.

Po uwzględnieniu różnic między grupami wyższe miesięczne kwoty zwrotów dotyczyły uczestników ze środkowych przedziałów dochodowych, mieszkających dalej od ośrodka badawczego oraz biorących udział w badaniach I fazy. Miesięczne kwoty z czasem wyraźnie malały: po trzech miesiącach spadały do 60% poziomu początkowego.

Co to oznacza w praktyce

Autorzy podkreślają, że koszty te są niewielkie w porównaniu z tym, ile sponsorzy i tak wydają na każdego uczestnika. Główny autor pracy, dr Sukh Makhnoon z UT Southwestern Medical Center, ocenił: „Reimbursing patients for these expenses could be a practical and relatively inexpensive way to reduce financial barriers and make cancer clinical trials more accessible.” Zdaniem badaczy lepsze systemy zwrotów mogłyby wyrównać dostęp do badań i pomóc pacjentom w nich wytrwać. W USA trwają prace nad przepisami dotyczącymi takiego wsparcia.

A jak to wygląda w Polsce

Dane pochodzą z USA, gdzie system ochrony zdrowia działa inaczej, więc nie da się ich wprost przenieść na polskie realia. W Polsce koszty samego badania, w tym leku i procedur przewidzianych w protokole, pokrywa zwykle sponsor, a nie pacjent. Pytanie o dojazdy, noclegi czy opiekę nad bliskimi pozostaje jednak podobne, zwłaszcza dla osób mieszkających daleko od dużych ośrodków onkologicznych.

Jeśli rozważasz udział w badaniu klinicznym, warto jeszcze przed podpisaniem zgody zapytać zespół badawczy, czy i które wydatki podróży lub pobytu są zwracane oraz jakie dokumenty trzeba w tym celu zbierać. Zasady mogą różnić się w zależności od badania i ośrodka, dlatego najlepiej mieć je potwierdzone na piśmie.

Źródło: Medical Xpress – „Cancer clinical trial participants reimbursed a median $2,128 for nonmedical expenses”