Zawał serca i nagłe zatrzymanie krążenia często są używane zamiennie, choć to dwa różne stany wymagające innej pomocy. Różnica decyduje o tym, jak szybko trzeba działać i co zrobić w pierwszych minutach, zanim przyjedzie zespół ratunkowy.

Problem z krążeniem czy z rytmem serca

Zawał występuje wtedy, gdy zablokowana tętnica odcina dopływ krwi do mięśnia sercowego. Mięsień dostaje mniej tlenu i z czasem ulega uszkodzeniu. W trakcie zawału serce zazwyczaj nadal pracuje, a objawy mogą narastać stopniowo: to m.in. ból w klatce piersiowej, duszność czy uczucie zmęczenia.

Zatrzymanie krążenia ma inny mechanizm. To nagła utrata prawidłowego rytmu serca, przez co przestaje ono pompować krew. Najczęściej pojawia się bez zapowiedzi, a człowiek może upaść dosłownie z chwili na chwilę. Bez natychmiastowej resuscytacji (RKO) lub defibrylacji skutki mogą być śmiertelne w ciągu kilku minut. Obrazowo: zawał to kłopot z „instalacją hydrauliczną”, a zatrzymanie krążenia to awaria „instalacji elektrycznej”.

Jedno może prowadzić do drugiego

Według omawianego materiału wiele osób myli te pojęcia, tym bardziej że są ze sobą powiązane. Jeśli zawał mocno uszkodzi mięsień sercowy, może zaburzyć przewodzenie impulsów elektrycznych i doprowadzić do zatrzymania krążenia. Dlatego tak ważne jest, by nie bagatelizować wczesnych objawów.

Justin Doss, dyrektor operacyjny (COO) Community Hospital Corporation w Baptist Hospitals of Southeast Texas w Beaumont, wskazuje, że zespoły medyczne postępują w obu przypadkach inaczej. Przy zawale zajmują się udrożnieniem zablokowanych naczyń, przy zatrzymaniu krążenia – natychmiastowym przywróceniem rytmu serca. Pilne są obie sytuacje, ale zatrzymanie krążenia wymaga jeszcze szybszej reakcji, bo szanse przeżycia gwałtownie maleją, gdy pomoc się opóźnia.

Ile czasu na reakcję

• Zawał: osoba często ma jeszcze czas, by zawiadomić służby lub poszukać pomocy, o ile szybko rozpozna sygnały ostrzegawcze.
• Zatrzymanie krążenia: pomoc jest potrzebna w ciągu sekund, bo krew przestaje docierać do mózgu i innych narządów.

Co to oznacza dla czytelnika w Polsce

Choć materiał pochodzi z Teksasu, zasady są uniwersalne i dotyczą także Polski oraz innych krajów UE. W razie podejrzenia zawału lub zatrzymania krążenia należy od razu dzwonić pod numer alarmowy 112 lub 999. Dyspozytor pomoże ocenić sytuację i, jeśli trzeba, poprowadzi przez resuscytację krążeniowo-oddechową.

W praktyce warto znać podstawy RKO i wiedzieć, jak wygląda automatyczny defibrylator zewnętrzny (AED). Takie urządzenia są coraz częściej dostępne w miejscach publicznych, np. na dworcach, w centrach handlowych czy urzędach, i są zaprojektowane tak, by mogła ich użyć osoba bez medycznego przygotowania. Kursy pierwszej pomocy organizują m.in. wyspecjalizowane organizacje ratownicze. Warto też rozmawiać o tych zasadach w rodzinie, bo w kryzysowej chwili liczy się szybkie i trafne rozpoznanie, z czym mamy do czynienia.

Warto dodać, że omawiany materiał ma charakter popularyzatorski i nie zastępuje porady lekarza ani szkolenia z pierwszej pomocy.

Źródło: PR Newswire – „In the New HelloNation Feature, Healthcare Expert Justin Doss of Beaumont Explains Heart Attack vs. Cardiac Arrest”