Ceny w Wielkiej Brytanii rosną najszybciej od roku: w październiku inflacja wyniosła 3,6% w skali roku. Na horyzoncie są jeszcze znacznie wyższe rachunki za energię, ale nie wszystko wygląda tak ponuro. Żywność drożeje dużo wolniej niż ogół towarów i usług.
Energia: prognoza na styczeń
Najwięcej niepokoju budzi prognoza cen prądu i gazu. Firma doradcza Cornwall Insight, której przewidywania zwykle się sprawdzają, szacuje, że od stycznia ceny dla gospodarstw domowych wzrosną o 26%. Typowy brytyjski dom zapłaciłby wtedy około 2166 funtów rocznie, czyli o 443 funty więcej niż obecnie. Oficjalna decyzja regulatora Ofgem, który co trzy miesiące ustala limit cen (tzw. price cap) dla milionów odbiorców w Anglii, Szkocji i Walii, zostanie ogłoszona w środę 25 listopada.
Najmocniej odczują to osoby zużywające dużo gazu, bo największa część zużycia energii przypada na zimne miesiące. Rząd obiecał wsparcie: 100 funtów dla mieszkańców domów w przedziałach A–D podatku lokalnego council tax w Anglii. Podobną pomoc planują pozostałe części kraju. Takie działania wpływają też na statystyki. W październiku ceny energii dla gospodarstw domowych wzrosły o prawie 4%, ale w wskaźniku inflacji zrównoważyła to obniżka VAT na rachunki za prąd.
Żywność drożeje wolniej
Dobrą wiadomością jest to, że ceny żywności wzrosły w ciągu roku tylko o 0,9%. Częściowo to efekt ostrej konkurencji między supermarketami, które mimo wyższych kosztów nie przerzucają ich w pełni na klientów. Ceny po gwałtownych podwyżkach z lat 2022–2023 nie spadły, ale teraz rosną znacznie wolniej.
Szczegóły bywają zaskakujące. Światowe ceny kakao spadają od 2024 roku, więc czekolada potaniała o 2,9%. Z kolei brytyjski urząd statystyczny ONS wskazał, że niewielki udział w przyspieszeniu inflacji miała karma dla kotów.
Ekonomiści obawiają się jednak, że jeśli drogie paliwa i energia utrzymają się dłużej, wzrosną też koszty produkcji i transportu żywności, a sklepy będą mniej skłonne je absorbować. Eksperci szukają też tzw. efektów drugiej rundy, czyli sytuacji, gdy początkowy szok cenowy przenosi się na płace, usługi i ceny w całej gospodarce. Na razie takich sygnałów jest niewiele.
Stopy procentowe i płace
Kluczowe będą decyzje Banku Anglii. Dziewięcioosobowy komitet polityki pieniężnej podniósł niedawno stopy do 4%, po raz pierwszy od ponad trzech lat. Wielu analityków spodziewa się kolejnej podwyżki, ale nie jest to przesądzone. Argumentem za byłoby dalsze przyspieszanie cen, a przeciw to, że podwyżki ograniczą się do energii. Złagodzenie napięć na Bliskim Wschodzie mogłoby wtedy zahamować ceny bez interwencji banku. Komitet zbierze się w grudniu i w lutym.
Na razie średnio płace nadążają za cenami, choć nie dotyczy to wszystkich. To, jak długo ten stan się utrzyma, zdecyduje, jak mocno nadchodzące podwyżki uderzą w domowe budżety.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Brytyjski limit cen Ofgem i zapowiadane dopłaty dotyczą wyłącznie Wielkiej Brytanii i nie przekładają się bezpośrednio na rachunki w Polsce, gdzie ceny energii kształtują się według własnych zasad. Informacja może się przydać osobom, które mają rodzinę lub pracują na Wyspach, a także planują tam wyjazd, bo koszty życia mogą wyraźnie wzrosnąć.
Sam mechanizm jest jednak uniwersalny. Droga energia i paliwa z czasem mogą podnosić ceny produkcji i transportu, a więc także cen w sklepach. Banki centralne reagują na to stopami procentowymi, które wpływają na raty kredytów i oprocentowanie oszczędności. Warto więc obserwować, czy podwyżki ograniczą się do energii, czy rozleją się na resztę gospodarki.
Źródło: BBC News – „Heating bills, chocolate and cat food: What the inflation figures mean for you”






